اوردر بوک چیست؟ آموزش خواندن دفتر سفارش ارز دیجیتال

اوردر بوک چیست؟

اوردر بوک (Order Book) یا دفتر سفارش بخشی از صرافی ارز دیجیتال است که سفارش‌های خرید و فروش یک ارز را به معامله‌گران نشان می‌دهد. در این بخش می‌توانید ببینید کاربران در چه قیمت‌هایی قصد خرید یا فروش دارند و چه حجمی از سفارش‌ها در بازار وجود دارد.

در اوردر بوک، سفارش‌های خرید معمولا در یک قسمت و سفارش‌های فروش در قسمت دیگر نمایش داده می‌شوند. خریداران قیمت پیشنهادی خود را ثبت می‌کنند و فروشندگان هم قیمتی را که حاضرند در آن بفروشند وارد می‌کنند. هر زمان این دو قیمت به هم برسند، معامله انجام می‌شود.

برای مثال، اگر قیمت بیت کوین ۶۰ هزار دلار باشد، ممکن است شخصی سفارش خرید در قیمت ۵۹.۸۰۰ دلار ثبت کند. این سفارش تا زمانی که فروشنده‌ای با همین قیمت پیدا نشود، در دفتر سفارش باقی می‌ماند.

به بیان ساده‌تر، اوردر بوک نشان می‌دهد در یک لحظه مشخص چه کسانی در بازار منتظر خرید یا فروش هستند و حجم معاملات در چه قیمت‌هایی قرار دارد.

اوردر بوک چگونه کار می‌کند؟

هر بار که یک معامله‌گر در صرافی سفارش خرید یا فروش ثبت می‌کند، این سفارش وارد اوردر بوک می‌شود. تا زمانی که سفارشی با قیمت مناسب در سمت مقابل وجود نداشته باشد، سفارش در دفتر سفارش باقی می‌ماند و بقیه معامله‌گران هم می‌توانند آن را ببینند.

فرض کنید شما می‌خواهید یک واحد اتریوم را با قیمت ۳,۰۰۰ دلار بخرید، اما پایین‌ترین قیمت فروش در بازار ۳,۰۱۰ دلار است. در این شرایط، سفارش خرید شما در اوردر بوک ثبت می‌شود و منتظر می‌ماند تا فروشنده‌ای حاضر شود با قیمت ۳,۰۰۰ دلار معامله کند. اگر چنین سفارشی ثبت شود، معامله به‌صورت خودکار انجام می‌شود و هر دو سفارش از دفتر سفارش حذف می‌شوند.

به همین دلیل، اوردر بوک دائما در حال تغییر است. با ثبت سفارش‌های جدید، لغو سفارش‌ها و انجام معاملات، اطلاعات آن لحظه‌به‌لحظه به‌روزرسانی می‌شود. به همین دلیل، تریدرها از اوردر بوک برای بررسی وضعیت لحظه‌ای عرضه و تقاضا و تصمیم‌گیری بهتر استفاده می‌کنند.

اجزای اصلی دفتر سفارش

برای اینکه بتوانید یک اوردر بوک را درست بخوانید، باید با بخش‌های اصلی آن آشنا باشید. هر قسمت از دفتر سفارش اطلاعاتی درباره سفارش‌های موجود در بازار نشان می‌دهد و به معامله‌گر کمک می‌کند شرایط عرضه و تقاضا را بهتر بررسی کند.

معمولا یک اوردر بوک از چند بخش اصلی تشکیل شده است:

• سفارش‌های خرید (Bid)
• سفارش‌های فروش (Ask)
• قیمت سفارش‌ها
• حجم سفارش‌ها
• آخرین قیمت معامله

در بیشتر صرافی‌ها، سفارش‌های خرید با رنگ سبز و سفارش‌های فروش با رنگ قرمز نشان داده می‌شوند تا تشخیص آن‌ها برای کاربران راحت‌تر باشد.

سفارش‌های خرید یا Bid

Bid به سفارش‌هایی گفته می‌شود که خریداران برای خرید یک ارز دیجیتال ثبت کرده‌اند. در این بخش، معامله‌گران مشخص می‌کنند چه مقدار از یک دارایی را با چه قیمتی می‌خواهند بخرند.

به بالاترین قیمت پیشنهادی در بین سفارش‌های خرید Best Bid می‌گویند. این قیمت نشان می‌دهد یک خریدار در حال حاضر، حاضر است بیشترین مبلغ را برای خرید پرداخت کند.

برای مثال، فرض کنید در اوردر بوک بیت کوین سفارش‌های خرید زیر وجود دارد:

• خرید ۰.۵ بیت کوین در قیمت ۵۹,۸۰۰ دلار
• خرید ۱ بیت کوین در قیمت ۵۹,۵۰۰ دلار
• خرید ۲ بیت کوین در قیمت ۵۹,۰۰۰ دلار

در این حالت، قیمت ۵۹,۸۰۰ دلار بهترین قیمت خرید یا همان Best Bid است.

سفارش‌های فروش یا Ask

Ask شامل سفارش‌هایی است که فروشندگان برای فروش دارایی خود ثبت کرده‌اند. در این بخش مشخص می‌شود فروشندگان حاضرند ارز دیجیتال خود را در چه قیمتی عرضه کنند.

به پایین‌ترین قیمت در بین سفارش‌های فروشBest Ask  می‌گویند؛ یعنی کمترین قیمتی که یک فروشنده حاضر است در آن معامله کند.

برای مثال، اگر در دفتر سفارش اتریوم این قیمت‌ها وجود داشته باشد:

• فروش ۲ اتریوم در قیمت ۳,۰۵۰ دلار
• فروش ۵ اتریوم در قیمت ۳,۱۰۰ دلار
• فروش ۸ اتریوم در قیمت ۳,۲۰۰ دلار

قیمت ۳,۰۵۰ دلار بهترین قیمت فروش است.

قیمت و حجم سفارش

در اوردر بوک، هر سفارش معمولا دو اطلاعات مهم با عنوان قیمت (Price) و حجم (Amount) دارد.

قیمت نشان می‌دهد معامله‌گر حاضر است دارایی را در چه عددی بخرد یا بفروشد. حجم هم مشخص می‌کند که چه مقدار از آن دارایی برای معامله در نظر گرفته شده است.

برای مثال، ممکن است در دفتر سفارش بیت کوین سفارشی به شکل زیر ببینید:

این اطلاعات به معامله‌گر نشان می‌دهد در هر سطح قیمتی چه مقدار سفارش وجود دارد. اگر حجم سفارش‌های خرید در یک محدوده زیاد باشد، ممکن است نشان‌دهنده تمایل بیشتر خریداران به آن قیمت باشد. در مقابل، حجم بالای سفارش‌های فروش می‌تواند نشان دهد فروشندگان زیادی در آن محدوده منتظر معامله هستند.

البته نباید فقط بر اساس حجم یک سفارش تصمیم گرفت. گاهی معامله‌گران سفارش‌های بزرگ ثبت می‌کنند اما قبل از رسیدن قیمت، آن‌ها را حذف می‌کنند. به همین دلیل، بررسی رفتار سفارش‌ها در کنار سایر ابزارهای تحلیل بسیار مهم است.

آخرین قیمت معامله

Last Price یا آخرین قیمت معامله، قیمتی است که آخرین خرید و فروش در بازار با آن انجام شده است. این عدد معمولا نزدیک به مرکز اوردر بوک نمایش داده می‌شود و نشان می‌دهد آخرین معامله در چه سطحی انجام شده است.

برای مثال، اگر آخرین معامله بیت کوین در قیمت ۶۰,۱۰۰ دلار انجام شده باشد، این عدد به‌عنوان Last Price نمایش داده می‌شود. البته این قیمت همیشه به معنی بهترین قیمت برای خرید یا فروش نیست؛ چون ممکن است در همان لحظه، سفارش‌های خرید و فروش با قیمت‌های متفاوتی در اوردر بوک وجود داشته باشند.

شناخت تفاوت بین Last Price، Bid و Ask به شما کمک می‌کند تصویر دقیق‌تری از وضعیت واقعی بازار داشته باشید و فقط بر اساس قیمت لحظه‌ای تصمیم نگیرید.

چگونه اوردر بوک را بخوانیم؟

خواندن اوردر بوک در ابتدا شاید سخت به نظر برسد، اما اگر بدانید هر بخش چه اطلاعاتی را نشان می‌دهد، درک آن ساده‌تر می‌شود. هنگام بررسی دفتر سفارش، قبل از هر چیز به بهترین قیمت خرید (Best Bid)، بهترین قیمت فروش (Best Ask) و حجم سفارش‌های نزدیک به قیمت فعلی توجه کنید.

برای مثال، فرض کنید بخشی از اوردر بوک بیت کوین به این شکل باشد:

در این مثال، بالاترین قیمت خرید ۶۰,۰۰۰ دلار و پایین‌ترین قیمت فروش ۶۰,۱۰۰ دلار است. اگر سفارش خرید جدیدی با قیمت ۶۰,۱۰۰ دلار ثبت شود، معامله بلافاصله انجام می‌شود.

هنگام خواندن اوردر بوک فقط به قیمت‌ها نگاه نکنید. حجم سفارش‌ها هم بسیار مهم است. گاهی در یک محدوده قیمتی حجم زیادی از سفارش‌های خرید یا فروش قرار گرفته که می‌تواند نشان‌دهنده علاقه بیشتر معامله‌گران به آن قیمت باشد.

البته اوردر بوک به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیست. بهتر است اطلاعات آن را در کنار چارت قیمت، حجم معاملات و سایر ابزارهای تحلیلی بررسی کنید تا دید دقیق‌تری از شرایط بازار داشته باشید.

دیوار خرید و دیوار فروش چیست؟

وقتی در اوردر بوک تعداد زیادی سفارش خرید یا فروش در یک محدوده قیمتی قرار می‌گیرد، معمولا به آن دیوار خرید (Buy Wall) یا دیوار فروش (Sell Wall) گفته می‌شود.

دیوار خرید زمانی شکل می‌گیرد که حجم زیادی از سفارش‌های خرید در یک قیمت مشخص ثبت شده باشد. برای مثال، اگر تعداد زیادی معامله‌گر سفارش خرید بیت کوین را روی قیمت ۵۹,۰۰۰ دلار قرار دهند، این محدوده می‌تواند به‌عنوان یک ناحیه حمایتی در کوتاه‌مدت دیده شود.

در مقابل، دیوار فروش زمانی ایجاد می‌شود که حجم زیادی از سفارش‌های فروش در یک قیمت مشخص وجود داشته باشد. این موضوع ممکن است باعث شود عبور قیمت از آن محدوده سخت‌تر شود، چون فروشندگان زیادی منتظر فروش هستند.

با این حال، نباید هر دیوار خرید یا فروش را یک سیگنال قطعی در نظر گرفت. بعضی معامله‌گران سفارش‌های بزرگ ثبت می‌کنند تا توجه بازار را جلب کنند و بعد از تغییر شرایط، آن‌ها را حذف می‌کنند. این رفتار که به آن Spoofing  گفته می‌شود، یکی از دلایلی است که باید با احتیاط به دیوارهای اوردر بوک نگاه کرد.

عمق بازار چه ارتباطی با اوردر بوک دارد؟

عمق بازار (Market Depth) نشان می‌دهد در قیمت‌های مختلف، چه مقدار سفارش خرید و فروش در اوردر بوک وجود دارد. هرچه تعداد سفارش‌ها و حجم آن‌ها بیشتر باشد، بازار عمق بیشتری دارد.

بازاری که عمق بالایی دارد، معمولا نقدشوندگی بهتری هم دارد. یعنی سفارش‌های بزرگ با تاثیر کمتری روی قیمت انجام می‌شوند. در مقابل، در بازارهای کم‌عمق حتی یک سفارش با حجم بالا می‌تواند باعث تغییر زیاد قیمت شود.

به همین دلیل، معامله‌گران علاوه بر خود اوردر بوک، چارت Market Depth را هم بررسی می‌کنند تا دید بهتری نسبت به توزیع سفارش‌های خرید و فروش در بازار داشته باشند.

اسپرد Bid و Ask چگونه محاسبه می‌شود؟

در اوردر بوک، بین بالاترین قیمت خرید (Bid) و پایین‌ترین قیمت فروش (Ask) معمولا یک اختلاف قیمت وجود دارد که به آن اسپرد (Spread) گفته می‌شود.

فرمول محاسبه اسپرد ساده است:

اسپرد = پایین‌ترین قیمت فروش – بالاترین قیمت خرید

برای مثال، اگر بهترین سفارش خرید بیت کوین ۶۰,۰۰۰ دلار و بهترین سفارش فروش ۶۰,۱۰۰ دلار باشد:
100 دلار اسپرد = ۶۰,۰۰۰ – ۶۰,۱۰۰

هرچه اسپرد کمتر باشد، معمولا نشان‌دهنده نقدینگی بهتر بازار است؛ چون فاصله بین خریداران و فروشندگان کمتر است. در بازارهای کم‌عمق یا هنگام نوسانات شدید، اسپرد می‌تواند افزایش یابد و هزینه معامله برای تریدر بیشتر شود.

ارتباط اوردر بوک با نقدینگی و اسلیپیج

یکی از مهم‌ترین کاربردهای اوردر بوک، بررسی میزان نقدینگی بازار است. نقدینگی نشان می‌دهد چقدر سفارش خرید و فروش در بازار وجود دارد و معامله‌گران تا چه اندازه می‌توانند بدون تغییر شدید قیمت، سفارش‌های خود را اجرا کنند.

وقتی یک ارز دیجیتال اوردر بوک پرحجمی دارد، معمولا نقدینگی آن بیشتر است و سفارش‌ها با سرعت و قیمت مناسب‌تری انجام می‌شوند. اما در بازارهای کم‌عمق، یک سفارش بزرگ ممکن است چندین سطح قیمتی را جابه‌جا کند.

این موضوع باعث ایجاد اسلیپیج (Slippage) یا لغزش قیمت می‌شود. یعنی قیمتی که معامله با آن انجام می‌شود با قیمتی که هنگام ثبت سفارش دیده‌اید، کمی تفاوت دارد.

برای مثال، اگر قصد خرید مقدار زیادی بیت کوین داشته باشید و در قیمت فعلی فقط حجم کمی برای فروش وجود داشته باشد، سفارش شما مجبور می‌شود از قیمت‌های بالاتر موجود در اوردر بوک استفاده کند. در نتیجه، میانگین قیمت خرید بیشتر از مقدار اولیه می‌شود.

به همین دلیل، تریدرهای حرفه‌ای قبل از ثبت سفارش‌های بزرگ، عمق بازار و حجم سفارش‌های موجود در اوردر بوک را بررسی می‌کنند تا احتمال اسلیپیج را کاهش دهند.

آیا می‌توان با اوردر بوک حمایت و مقاومت پیدا کرد؟

اوردر بوک می‌تواند سرنخ‌هایی درباره نواحی مهم بازار به معامله‌گران بدهد، اما نباید آن را جایگزین تحلیل تکنیکال کرد.

وقتی حجم زیادی از سفارش‌های خرید در یک محدوده قیمتی قرار دارد، ممکن است آن ناحیه در کوتاه‌مدت نقش حمایت داشته باشد. همچنین، تجمع سفارش‌های فروش در یک قیمت خاص می‌تواند به‌عنوان یک مقاومت موقت باشد.

برای مثال، اگر در اوردر بوک بیت کوین حجم زیادی سفارش خرید در محدوده ۶۰ هزار دلار وجود داشته باشد، ممکن است برخی معامله‌گران این قیمت را یک محدوده حمایتی در نظر بگیرند.

با این حال، باید دقت کنید؛ چون سفارش‌های موجود در دفتر سفارش همیشه به معنی معامله قطعی نیستند. ممکن است یک معامله‌گر سفارش بزرگی ثبت کند و قبل از رسیدن قیمت آن را حذف کند.

به همین دلیل، بهتر است اطلاعات اوردر بوک را همراه با عواملی مثل حجم معاملات، روند قیمت و رفتار بازار بررسی کنید تا تصمیم دقیق‌تری بگیرید.

محدودیت‌ها و سیگنال‌های فیک دفتر سفارش

با اینکه اوردر بوک اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت لحظه‌ای بازار ارائه می‌دهد، نباید تمام تصمیم‌های معاملاتی را فقط بر اساس آن گرفت. یکی از مهم‌ترین مشکلات دفتر سفارش این است که همه سفارش‌های نمایش‌داده‌شده الزاما قرار نیست اجرا شوند.

گاهی برخی معامله‌گران سفارش‌های بزرگ خرید یا فروش ثبت می‌کنند تا تصور خاصی درباره قدرت بازار ایجاد کنند، اما قبل از رسیدن قیمت به آن محدوده، سفارش خود را حذف می‌کنند. این رفتار Spoofing نام دارد و می‌تواند باعث ایجاد سیگنال‌های اشتباه شود.

چند مورد از محدودیت‌های مهم اوردر بوک:

• حجم بالای سفارش همیشه به معنی حمایت یا مقاومت واقعی نیست.
• برخی سفارش‌ها ممکن است در چند لحظه حذف شوند.
• اوردر بوک فقط وضعیت فعلی بازار را نشان می‌دهد و آینده قیمت را پیش‌بینی نمی‌کند.
• در زمان نوسانات شدید، تغییرات دفتر سفارش بسیار سریع است.

به همین دلیل، معامله‌گران حرفه‌ای معمولا اوردر بوک را در کنار نمودار قیمت، حجم معاملات و سایر ابزارهای تحلیل بررسی می‌کنند و هیچ‌وقت تنها بر اساس یک دیوار خرید یا فروش وارد معامله نمی‌شوند.

کاربرد اوردر بوک برای تریدرهای پراپ کریپتو

برای تریدرهای پراپ کریپتو، مدیریت ریسک و اجرای دقیق معاملات بسیار مهم است. اوردر بوک می‌تواند به آن‌ها کمک کند قبل از ورود به معامله، شرایط بازار را بهتر بررسی کنند.

با نگاه کردن به دفتر سفارش، تریدر می‌تواند میزان نقدینگی، فاصله قیمت خرید و فروش و احتمال اسلیپیج را ارزیابی کند. این موضوع هنگام انجام معاملات با حجم بالا اهمیت بیشتری دارد؛ چون ورود یا خروج در یک بازار کم‌عمق ممکن است باعث اجرای قیمت نامناسب شود.

البته اوردر بوک به‌تنهایی یک ابزار معاملاتی کامل نیست. تریدرهای حرفه‌ای معمولا اطلاعات آن را در کنار تحلیل تکنیکال، مدیریت سرمایه و شرایط کلی بازار استفاده می‌کنند تا تصمیم‌های دقیق‌تری بگیرند.

اوردر بوک یکی از ابزارهای مهم برای بررسی وضعیت لحظه‌ای بازار ارز دیجیتال است. با شناخت Bid، Ask، حجم سفارش‌ها و دیوارهای خرید و فروش، می‌توانید دید بهتری نسبت به عرضه و تقاضا داشته باشید. البته بهتر است همیشه اطلاعات دفتر سفارش را در کنار سایر روش‌های تحلیل بررسی کنید و تنها بر اساس آن تصمیم نگیرید.